صدای درونی ما با لحنی بسیار بد علیه شما است و عزت نفستان را مختل می کند.
نکات کلیدی
- طرح واره تنبیه از کجا می آید؟
- 6 نشانه طرحواره تنبیه
- چگونه طرحواره تنبیه، شما را در برابر دستکاری پنهان خودشیفتگی، آسیب پذیر می کند.
طرحواره تنبیه واکنشی به خود و دیگران است که اساساً لحن بدی دارد و به عنوان راهحل، دنبال تنبیه می رود. اغلب به عنوان یک صدای درونی تنبیهی ظاهر می شود که می تواند تحقیرکننده، طرد کننده و مطالبه کننده باشد که همراه با احساس شرم و حقارت می آید. صدای تنبیهکننده از عباراتی مانند «این چیزی است که شما لیاقتش را دارید»، «شاید الان یاد بگیرند»، «تو باعث همه این ها شدی» یا «به نفع خودت است که چنین کنی» استفاده میکند.
طرح واره تنبیه از کجا می آید؟
یک مرحله کلیدی در رشد کودک پس از دو سالگی اتفاق میافتد، زمانی که کودک شروع به ایجاد ظرفیت برای اهمیت دادن به احساسات دیگران میکند و درک میکند که وقتی با آنها بد رفتار میکنید، میتوانید احساس بدی در دیگران ایجاد کنید. یک گام کلیدی رشد در این سن، توانایی تجربه احساس گناه و شرم است – یعنی احساس بدی که در زمانی که دیگران را آزار می دهید حس می شود. می توانید تصور کنید که این یک مرحله حساس برای کودک است و نحوه مدیریت انضباط توسط مراقبان می تواند عمیقاً بر رشد کودک در این دوران تأثیر بگذارد. در واقع، بسیاری از ما نگرش والدین خود را نسبت به نظم و انضباط، کم و بیش مانند خودمان می پذیریم. به ویژه اگر مراقبان تنبیه گر باشند، این لحن بخشی از صدای درونی کودک می شود. بنابراین تجربه ما از سبکهای دلبستگی با مراقبان، بخشی از دنیای درونی ما میشود که در شخصیت ما نهفته است.
در شرایطی که کودک نیازهای عاطفی جدی برآورده نشده، بی توجهی یا سوء استفاده را تجربه می کند، صدای تنبیهی نوپای او به عنوان وسیله ای برای جبران شکست های دلبستگی و استرس، قوی تر می شود.
این دقیقاً شبیه چه چیزی است؟ هنگامی که کودکی سعی می کند با چالش های بزرگ شدن کنار بیاید، احساس ناامنی می کند، در انجام وظایف به کمک نیاز دارد و مراقبی غیر همدل یا سهل انگار دارد، صدای تنبیه کننده برای کمک به او وارد عمل می شود.
گویی کودک به صدای تنبیه کننده می گوید: “تو به اندازه من در حال حاضر به والدین نزدیکی، پس من به تو تکیه خواهم کرد.” این می تواند باعث شود کودک احساس کند که صدای تنبیهی در واقع از او در برابر شکست و آسیب محافظت می کند. صدای درونی تنبیه کننده شروع به نفوذ می کند و همیشه نویدبخش ایمنی و نتایج خوب است. مثل این است که صدای تنبیهی به کودک میگوید: «اگر به اندازه کافی احساس بدی داشته باشی، یاد میگیری پس اوضاع بهتر خواهد شد».
این یک داستان غم انگیز از کودکی است که سعی می کند با منابعی که در اختیار دارد پیش رود. حتی اگر تنبیه در نهایت کمکی نکند، باعث تسکین نسبی اولیه او از ترس می شود. “به جای اینکه احساس ترس کنم، فقط بد، رفتار خواهم کرد.” این همان طرحواره تنبیه است.
مشکل واقعی این است که هر چه صدای تنبیهی قوی تر شود، کودک در مورد خودش احساس شرم و بی کفایتی بیشتری می کند. این قلب طرحواره مجازات و تنبیه است. همیشه بخشی از “خود“ در گیرنده این احساس پستی و شرم است. بنابراین این پویایی صدای تنبیهی/کودک شرمسار می تواند به عنوان یک الگو در بزرگسالی تثبیت شود.
یکی از جنبه های غم انگیز طرحواره تنبیه این است که می توان آن را از نسلی به نسل دیگر منتقل کرد. اگر پدر و مادری بدجنس و تنبیه گر داشتید، احتمالاً پدربزرگ و مادربزرگتان برای آنها بدتر بودند. و هم اکنون ممکن است پایان دادن به این چرخه به شما بستگی داشته باشد که سعی کنید این چرخه را با در آغوش گرفتن شفقت به پایان برسانید یا نه…
6 نشانه طرحواره تنبیه
- ندای درونی مزمن یا مکرر که خواستار پرداخت هزینه یا مجازات برای بهبود خود یا دیگران است.
- باور قوی که موفقیت فقط از طریق فداکاری و درد به دست می آید.
- یک احساس مزمن که عقب مانده اید، یا کافی نیستید، یا علی رغم اثبات خلاف آن، شکست می خورید.
- تنبلی در برابر خود و دیگران.
- رنجش از دیگران به خاطر مراقبت از خودشان، استراحت و مرزهای خوبشان با کار.
- عزت نفس آسیب دیده از احساس شرم و بی کفایتی.
چگونه طرحواره تنبیه شما را در برابر دستکاری پنهان خودشیفتگی، آسیب پذیر می کند؟!
به یاد داشته باشید، تنبیه پیامی تکراری است که به خودمان می فرستیم؛ مبنی بر اینکه به اندازه کافی خوب نیستیم. یک ویژگی بارز افراد خودشیفته و سواستفاده گر عاطفی (گسلایتر) این است که خود را بهعنوان یک فرد موفق شکست ناپذیر، تأثیرگذار، باهوش و توانا به دیگران نشان میدهند – دقیقاً همان ویژگیهایی که یک فرد دارای طرحواره تنبیه احساس میکند فاقد آن است. بنابراین، اگر طرحواره تنبیه دارید، میتوانید به سمت شخصی که تمام ویژگیهایی را که میخواهید داشته باشید، جذب شوید، به این امید که بتوانید بیشتر شبیه او باشید! عجیب است نه؟!
هنگامی که این پویایی و الگو در یک رابطه برقرار شد، فرد خودشیفته میتواند از بازی قدرت استفاده کند و به شکستهای شما اشاره کند و اینکه چگونه ناامید شدهاید، یا اینکه چگونه میتوانستید بهتر باشید و نیستید. این طرحواره تنبیه شما را تحریک می کند و شما را برای ایده های تحقیرگرانه ی بیشتر بازتر می گذارد: «این شخص واقعاً می داند که دارد چه کار می کند و سعی می کند به من توصیه کند که چگونه بهتر شوم». مشکل زمانی پیش میآید که نصیحتی که دریافت میکنید کاملاً به نفع طرف مقابل عمل میکند – حتی بر خلاف منافع خودتان – و در عین حال تأثیر منفی آنها را بر شما افزایش میدهد.
چگونه با طرحواره تنبیه مقابله کنیم و آسیب پذیری در برابر خودشیفتگی دیگری را کاهش دهیم؟!
- اصول عزت نفس سالم و مرزهای خوب را به خود آموزش دهید. ممکن است هرگز در گذشته این کار را نکرده باشید، زیرا طرحواره تنبیهتان به شما گفته است که این کار بیش از حد خودخواهانه است.
- به زمانی که از لحن و گفتار تنبیهی با خود یا دیگران استفاده می کنید توجه کنید. از ژورنال نویسی استفاده کنید. از خود بپرسید آیا واقعا می خواهید اینگونه باشید؟ آیا دوست دارید با خود یا دیگران این گونه رفتار کنید؟ آیا راهی برای پاسخگویی با شفقت وجود دارد؟
- در نظر بگیرید که خوددلسوزی، سخت کوشی، و مرزهای خوب نیازی به پست جلوه دادن و تنبیه ندارد.
- توجه کنید که فرد خودشیفته از اتهاماتی استفاده می کند که باعث تنبیه شما می شود. چگونه اغلب این اتفاق می افتد؟ برایشان تله بگذارید و به دام انداختن این اتهامات را تمرین کنید.
- هنگامی که لحظات مورد اتهام واقع شدن یا ناامیدی را متوجه شدید، مکث کردن، تحریک نشدن، شک کردن به روند و بررسی دوباره را تمرین کنید. دلایل این اتهام چیست و آیا منصفانه است که من مورد چنین اتهامی واقع شوم؟
- بر عزت نفس خود تمرکز کنید و از خود بپرسید که آیا سزاوار این هستید که با شما این گونه رفتار شود(یا با دیگری اینگونه رفتار شود)
- زمانی که سرعت پیشروی طرحواره را تمرین کردید و به الگوهای تکراری شک کردید، می توانید حد و مرزی سالم را حفظ کنید و وقار خود را ثابت کنید.
با یک درمانگر در این مسیر همراه شوید. گاهی اوضاع اینطور که ساده بنظر می رسد پیش نمی رود و شما نیاز به یک فرد متخصص و مطمئن دارید که بتوانید طرحواره تنبیه خود را به کمک او درمان کرده و با آنچه افراد خودشیفته انجام می دهند به درستی روبرو شوید. ما در این مسیر همراه شما هستیم. هر جای دنیای که هستید کافیست با درخواست تماس خود را با همکاران ما ثبت کنید و منتظر یک سفر با همسفری امن باشید.
تالیف و ترجمه در کلینیک تخصصی سرشت برساد
منابع :
https://www.psychologytoday.com/us/blog/flipping-out/202301/punitiveness-schema-and-hidden-narcissistic-manipulation